Roja Yasa ya Cîhanî:Serweriya yasayê bingeha dadwerî û aramiyê ye

Al

Wêneya nîgarkêş

Her sal 13ê Îlonê Roja Yasa ya Cîhanî tê pîrozkirin, ku bûyerek cîhanî ye ku armanc dike girîngiya yasayê di jiyana civak û neteweyan de, û rola wê di avakirina dadperwerî û wekheviyê, parastina maf û azadiyan, û pêşxistina aramî û aştiyê bi riya serlêdana yasayê di çareserkirina nakokiyan de, destnîşan bike.

Yasa stûnek bingehîn ya civakê ye.

Yasa yek ji bingehên ku civakên nûjen li ser wan ava dibin temsîl dike,ew peywendiya di navbera kesan û saziyan de rêk dixe, maf û erkên xwe diyar dike, û çarçoveyên ku parastina azadiyan û bidestxistina edaletê garantî dikin, ava dike.
Serweriya yasayê wekî prensîbek li ser îtaeta her kesî bêyî cudakarî, di nav de saziyên dewletê û rayedarên giştî jî, li gorî yasayê ye, xwedî girîngiyeke taybet e, di heman demê de hebûna dadweriyeke serbixwe û mekanîzmayên yasayî yên ku rê didin kesan ku dema mafên wan tên binpêkirin bigihîjin dadperwerî û çaresê, misoger dike.

Bûyerek bi kokên dîrokî

Roja Yasa ya Cîhanê bi konferansa "Aştiya Cîhanê Bi Riya Yasayê" ve girêdayî ye ku di sala 1965.an de li Washington, D.C., bi beşdariyeke berfireh ji dadwer, parêzer û pisporên yasayî ji çar aliyên cîhanê ve hate lidarxistin.

Roja 13ê Îlona 1965.an, Roja Cîhanî ya Yasayê wekî beşek ji hewildanên ji bo pêşxistina rola yasayê di pêkanîna aştiyê û çareserkirina nakokiyan bi rêbazên yasayî û aştiyane, dûrî bikaranîna zorê, hate ragihandin.

Civata Bilind ya Dadwerî: Serweriya Yasayê Stûnek Bingehîn e ji bo Avakirina Dewletê

Di daxuyaniyekê de ku bi boneya Roja Yasa ya Cîhanê, ku di 13ê Îlonê de ye, hat weşandin, Civata Bilind ya Dadwerî ya Îraqê piştrast kir ku serweriya yasayê stûna bingehîne ji bo avakirina dewletê, xurtkirina saziyên wê, garantîkirina maf û azadiyan, û bidestxistina edalet û wekheviyê ji bo hemî endamên civakê.

Dadweriya Îraqê ji nû ve pabendbûna xwe ya bi bicihanîna mîsyona xwe ya destûrî ya parastina yasayê, parastina maf û azadiyan, û bicihanîna prensîbên dadperweriyê û wekheviyê piştrast dike, bi vî rengî baweriya welatiyan bi saziyên dewletê xurt dike û prensîba ku her kes bêyî cudakarî di bin yasayê de ye, xurt dike.

Hişyariya li ser maf û erkên xwe pêş dixe

Girîngiya Roja Yasa ya Cîhanê ji saziyên dadwerî û maf wêdetir diçe û digihîje hemû endamên civakê,hişyariya li ser yasa, maf û erkên bingehîne ji bo ku kes bikaribin mafên xwe biparêzin û di çarçoveya yasayî de bi saziyan re têkilî daynin.

Bernameyên hişyariya yasayî alîkariya agahdarkirina welatiyan li ser mafên wan yên bingehîn, gihîştina dadperweriyê û mekanîzmayên çareserkirina nakokiyan dikin, û her weha çandeke rêzgirtin û pabendbûna bi yasayê re pêş dixin.

Dadperwerî û Wekhevî li Pêş Armancan

Bi tekez kirina li ser pêwîstiya sepandina yasayê bi awayekî dadperwer, misogerkirina derfetên wekhev li ber dadwerî û saziyan, û parastina komên herî lawaz, yek ji armancên herî girîng yên bi bîranîna vê bûyerê ve girêdayî ye, bi destxistina edalet û wekheviyê.

Serweriya yasayê her wiha bi têkoşîna li dijî gendeliyê û pêşvebirina şefafî û hesabpirsînê ve girêdayî ye, faktorên ku beşdarî bilindkirina asta baweriyê bi saziyan û bidestxistina aramiyê di nav civakê de dibin.

Yasa wekî Riyek Ber bi Aştiyê

Yek ji têgehên herî berbiçav yên ku bi dîrokî bi vê bûyerê ve girêdayî ne, dirûşmeya "Aştî Bi Yasayê" ye, ku tekez dike ku yasa dikare bibe amûrek bingehîn ji bo pêşîgirtin û çareserkirina nakokiyan bi awayekî aştiyane, hem di nav neteweyan de û hem jî di asta navneteweyî de.

Hebûna rênmayên zelal û saziyên ku dikarin wan bi awayekî dadperwerane bicîh bînin, hawîrdorek aramtir peyda dike, nakokiyan kêm dike û rêzgirtina ji bo maf û azadiyan pêş dixe.

Çalakiyên Hişyarî û Perwerdehiyê

Roja Yasa ya Cîhanê bi gelemperî bi beşdariya saziyên dadwerî û yasayî, zanîngeh û rêxistinên civaka sivîl wane, semîner, konferans û çalakiyên hişyariyê pêşkêş dike ku armanca van çalakiyan ewe ku hişmendiya yasayê pêş bixin û girîngiya yasayê di jiyana giştî de nîşan bidin.

Ev bone her wiha ji bo pisporên yasayî derfetek peyda dike ku li ser pirsgirêkên ku dadperweriyê û serweriya yasayê pê re rû bi rû ne, û rêyên pêşxistina yasa û saziyan ji bo pêkanîna hewcedariyên civakan û bi pêşketinên bilez re gav bi gav gotûbêj bikin.

Yasa: Di Navbera Nivîs û Cî bi cîkirinê de

Li gor pisporan hêza yasayê ne tenê bi hebûna yasayê ve girêdayî ye, lê bi sepandina wê ya dadperwer û bi bandor, û bi şiyana saziyan ve girêdayî ye ku wekheviya li ber yasayê gerantî bikin, mafan biparêzin, û dadgerîyek serbixwe û rêbazên bi bandor yên sererastkirinê peyda bikin.

Di ronahiya pirsgirêkên siyasî, aborî û civakî yên ku gelek civak pê re rû bi rû dimînin de, pêwîstiya xurtkirina çanda yasayî û bicihkirina prensîba serweriya yasayê wekî bingehek ji bo avakirina saziyên bihêz û civakên dadperwertir û aramtir dibe girîng.

Boneyek ku Peyama Xwe Nû dike

Roja Yasa ya Cîhanê her sal tê ji bo piştrastkirina ku rêzgirtina li yasayê, parastina mafan û bidestxistina dadperweriyê ne tenê berpirsiyariya saziyên dadwerî û yasayî ye, lê berpirsiyariyek hevpar di navbera dewlet, civak û kesan de ye.

Bi vî awayî, peyama vê boneyê bi prensîbek bingehîn ve girêdayî dimîne: ku serweriya yasa ,dadperweriyê û wekhevî kevirên bingehîn yên avakirina civatek ewle û aramin, û ku serî li yasayê didin yek ji rêbazên herî girîng yên parastina mafan û bidestxistina aştiyê ye.

PUKMEDIA