Îraq 20 salin çavrêya yasaya petrol û gaze ye

Al

Petrol û gaz

Ev yasa petrol û gazê destnîşan dike ku xwedîtiya petrol û gazê ya hemû gelê Îraqê ye li hemû herêm û parêzgehan,her wiha sîstemekê ji bo birêvebirina operasyonên petrolê li Komara Îraqê ava dike, bi berçavgirtina peymanên navneteweyî yên heyî yên di navbera Komara Îraqê û welatên din de derbarê veguhestina petrola xav de.

Ev yasa ji bo operasyonên petrolê li hemû deverên Komara Îraqê, tevî zeviyên petrol û gazê yên bejahî û bin erdê, û her weha avên hundirîn û herêmî, derbaz dibe.

Di vê raportê girîngiya vê yasayê û rola wê di çareserkirina hemû pirsgirêkên ku ji ber nebûna wê û derengketina pejirandina wê ji aliyê Civata Nûneran ve derketine holê, vedikole.

Yasayek pir girînge

Pisporê yasayî Elî El Temîmî ji PUKMEDIA re got: Proje yasaya petrol û gazê pir girîng e; ew dikare bibe destpêka danîna bingehên pêşerojê û pêşîgirtina li her pirsgirêkek di navbera hikûmeta navendî û Herêma Kurdistanê de li ser hemî mijarên têkildarî kerta petrolê.

Her weha aşkere kir ku,ev yasa dê hemû pirsgirêkan çareser bike, û ji 53 madeyan pêk tê,ew avakirina Civata Federal ya Petrolê li xwe digire, ku dê hemû biryarên girîng yên di derbarê hawirdekirin, hinardekirin û xercan de bide;civat berpirsiyar e ji danîna polîtîkayên petrolê, derxistina talîmatan ji bo pêkanîna peymanan, erêkirina lêgerîn, pêşkeftin û hilberînê, û erêkirina peymanên hatine îmzekirin û berpirsiyariyên din yên ku di proje yasayê de hatine destnîşankirin.

Îmzekirina Peymanan

Pisporê yasayî Elî El Temîmî dibêje:Li gorî qanûnê, peyman ji hêla Wezareta Petrolê ya Federal ve têne îmzekirin û divê di nav sê mehan de ji şandina wan ji hêla Civata Petrolê ya Federal ve werin pejirandin; wekî din, ew betal û bê qîmet têne hejmartin, proje yasya her weha pêwîstiya nirxandin û sererastkirina peymanên heyî li gorî vê qanûnê destnîşan dike,lê, yasa celebê peymanên ku werin çêkirin diyar nake, û dê çêtir bûya ku ew tenê peymanên xizmetê bin, ne peymanên hevkarîyê.

Her weha aşkere kir ku yasa her wiha hewce dike ku kompaniyên peymankar tenê Îraqiyan bixebitînin, wekî ku li welatên din yên hilberînerên petrolê tê kirin, û ev jî girîng e,di derbarê mijara peymanên petrolê yên beriya derketina vê qanûnê de, divê ev bi eşkere di nav yasayê de werin çareser kirin, û divê hemî pirsgirêkên heyî werin çareser kirin.

Pabendbûna hemû aliyan

Pisporê hiqûqî Elî El Temîmî dibêje ku divê yasaya petrol û gazê bi awayekî zelal sizayên ji bo saziyên ku peymanan binpê dikin destnîşan bike, û her weha saziyên rêziknameyî yên ku ji bo nirxandina van peymanan destûrdar in diyar bike, her weha wekî din, divê bi awayekî zelal berhemên din yên petrolê, ne tenê petrol û gaz, wekî benzîn, asfalt û benzîn, û yên din jî bigire nav xwe.

Her wiha got: Proje Yasa her wiha pêdivî bi pabendbûnek ji her kesî û metnek heye ku bicîhanîna biryarên Dadgeha Federal garantî bike, nemaze ji ber ku ev biryar li gorî xala 94an ya Destûrê dawî ne û ji bo hemî rayedaran girêdayî ne.

Çareserkirina pirsgirêkên di navbera Herêm û Îraqê de

Behcet Ehmed, pisporê peymanên petrol û enerjiyê, ji PUKMEDIA re got:Yasaya petrol û gazê yek ji yasayên herî girîng û hestyar e ji bo hemû gelê Îraqê, ne tenê ji bo herêmek yan bajarekî taybetî."

Aşkere jî kir ku derbarê çareserkirina nakokiyên heyî yên di navbera herêm û hikûmeta federal de, ev yasa bê guman dikare pirsgirêkên kûr yên qanûnî yên di sektora petrolê û rêveberiya wê de çareser bike, ji ber ku di vê sektorê de valahiyek pir mezin ya yasayî heye,ev yasa dikare hilberînê li Îraqê rêkûpêk bike û kompaniyên mezin yên navneteweyî yên petrolê han bide ku werin Îraqê û di sektora petrolê de veberhênan bikin.

Sedemên derengketina di derxistina yasayê de

Behcet Ehmed dibêje: Yek ji sedeman reqabeta siyasî ya di navbera Herêma Kurdistanê û hikûmeta federal de di derbarê rêveberiya petrolê li Îraqê de ye,bê guman, Herêma Kurdistanê xwedî perspektîfek cuda ji hikûmeta federal e, ji bilî nakokiyên di navbera partiyên siyasî de bi xwe, ku di derbarê rêveberiya sektora petrolê de pir girîng in.

Her wiha got: Hemû alî li Îraqê naxwazin ezmûna ku piştî damezrandina dewleta Îraqê û dîtina petrolê lê hebû, ku heta hilweşîna rejîma Beis di sala 2003.an de sîstemek navendî hebû, ku bi tena serê xwe her tiştî kontrol dikir, dubare bibe û ew naxwazin ku ev mijar careke din dubare bibe.

Derfeta derxistina yasayê

Pisporê petrolê Behcet Ehmed dibêje:Ez bawer dikim ku di vê rûniştina parlemanê de derxistina vê yasayê pir dijwar e, ji ber ku pirsgirêk û nakokiyên di navbera partiyên siyasî de zêde bûne.

Navbirî got: Ev nakokiyên di kerta petrol û gazê de gihîştina her lihevkirinek yan rêkeftinek di navbera partiyên siyasî de pir dijwar kiriye,ji ber vê yekê, bi rastî, ez bawer dikim ku pir ne gengaz e ku ev mijar di vê rûniştina heyî de bigihîje parlemanê.

El-Temîmî hêviya xwe anî ziman ku qanûn di rûniştina heyî de were pejirandin, û tekez kir ku ew ê hejmarek astengî û pirsgirêkên ku sektora petrolê pê re rû bi rû ye çareser bike, û çarçoveyek qanûnî ya zelal peyda bike da ku karê wê bi giştî birêkûpêk bike.

PUKMEDIA