Dezgeha Asayişê bi planeke berfireh ser û malên welatiyan diparêzin

Dezgeha Asayîşa Herêma Kurdistanê

Desteserkirina Madeyên Hişbir

Dezgeha Asayişa Herêma Kurdistanê dezgeheke ewlehî ye, bi berdewamî di nava hewldanê de ye ji bo parastin û dabînkirina asayiş û aramiyê ji bo welatiyên Herêma Kurdistanê di hemû aliyan de, rûbirûbûna madeyên hişbir yek ji erkên wan ên sereke ye ji bo rêgirtina li bikaranîn û bazirganiya bi wan re.

Berdevkê Dezgeha Asayişa Herêma Kurdistanê Eqîd Karzan Şêrko, di bersiva çend pirsan de behsa awayê rûbirûbûna madeyên hişbir û hevahengiya wan bi dezgehên ewlehiyê yên Îraqê û welatên cîran re dike.

*Dezgeha Asayişa Herêma Kurdistanê çawa kar dike?

-Dezgeha Asayişa Herêma Kurdistanê dezgeheke rêkarî ye û yek ji saziyên ewlehiyê ye li Herêmê, ew her tim ji bo parastina ser û malê welatiyên Herêma Kurdistanê xebitiye. Dezgeha Asayişê di rabirdû, niha û pêşerojê de xwediyê planeke ewlehiyê ya berfireh e ji bo parastina ser û malê welatiyan û berqerarkirina asayişê li Herêma Kurdistanê.

*Dezgeha Asayişê çawa rûbirûyê xetereya madeyên hişbir dibe?

-Dezgeha Asayişa Herêmê, ji bo pêkanîna civakeke tendurist û bi rêya karmend û efserên Rêveberiya Nehîştina Madeyên Hişbir û beşên nehîştina madeyên hişbir li hemû rêveberiyên ser bi dezgeha me ve, her tim û bi berdewamî di nava hewldana rûbirûbûna xetereyên belavbûna madeyên hişbir de ye, daku rê li ber her hewlekî ya bazirganiya bi madeyên hişbir re li ser asta Herêma Kurdistanê bigire.

*Sedem çiye ku Silêmanî bibe bajarê herî paqij ji aliyê bikaranîn û bazirganiya bi madeyên hişbir?

-Bi rastî Dezgeha Asayişa Herêmê xwediyê kesatiyeke manewî ya xwe ye û li gorî qanûna Dezgeha Asayişa Herêmê ya hejmara 5 a sala 2011an, yek ji erkên ku di xala 3yemîn a qanûnê de hatiye diyarkirin, tinekirin û nehêştina madeyên hişbir e.

Dezgeha me wekî dînamo û pêşengê birêvebirina jinavbirina madeyên hişbir tê dîtin. Di dema çend salên derbasbûyî de, me çendîn rênmayî, dewre, semîner, panel û çalakî ji bo hişyarkirinê li ser madeyên hişbir pêk anîne. Di kêleka wê de, me kar kiriye ji bo xurtkirina dergeh, bazge û balafirxaneyan, di heman demê de hebûna çendîn kesên bi pîspor û jêhatî di Rêveberiya nehîştina Madeyên Hişbir a Dezgeha Asayişa Herêmê de û hevahengiya xurt a dadgehan û Peymangeha Bijîjkî ya Dadî ya Silêmaniyê, piştgîr û faktor in ji bo ku bajarê Silêmaniyê bibe bajarê herî paqij ê Kurdistanê û Îraqê di warê madeyên hişbir de.

*Hevahengiya Dezgeha Asayişê bi dezgehên ewlehiyê yên Îraqê re di kîjan astê de ye?

-Bi rastî pêbawerî û karekî hevbeş ê pir xurt li ser bingeha guhertina zanyariyên îstixbaratî yên hûr û peydakirin û pêdaçûneke hûr ji bo kontrolkirina wan cihan ku madeyên hişbir ji wir tên Herêma Kurdistanê û ji wir derdikevin, di navbera me de heye. Em ji bîr nekin ku Herêma Kurdistanê ji bo madeyên hişbir herêmeke derbazbûnê ye, salê ne tenê li ser asta Herêma Kurdistanê û Îraqê, belkû ji bo jinavbirina wê madeyê, hevahengike me ya xurt li ser bingeha alîkariya welatên cîran jî heye.

*Amarên derbarê madeyên hişbir de çi dibêjin?

-Berhevkirina amara şeş mehên ewil ên sala 2025an û 2026an a taybet bi madeyên hişbir de cihê dilxweşiyê ne û nîşan didin ku bi hewl, şiyan û jêhatîbûna efser û karmendên Dezgeha Asayişê û alîkariya berdewam a welatiyan, ev amare kêm bûne bi vî rengî:

Bikarhênerên madeya hişbir: Di şeş mehên ewil ên sala 2025an de (272) gumanbar hatine girtin, lê belê di destpêka şeş mehên sala 2026an de rêje daketiye ser (203) gumanbaran.

Bazirganê navxweyî: Di şeş mehên ewil ên sala 2025an de (177) gumanbar hatine girtin, lê belê di şeş mehên ewil ên sala 2026an de bo (63) gumanbaran kêm bûye.

Bazirganê navneteweyî: Di şeş mehên ewil ên sala 2025an de (103) gumanbar hatine girtin, lê belê di şeş mehên ewil ên sala 2026an de bo (31) gumanbarên girtî kêm bûye.

*Bandeke navneteweyî ya madeyên hişbir li Herêmê hatiye girtin?

-Erê, îsal çar bandên navneteweyî yên madeyên hişbir li Herêma Kurdistanê hatine girtin û hevahengiye xurt di navbera rêveberiyên nehîştina madeyên hişbir û Dezgeha Asayişê de heye û di dema xwe de me mîqdar û curên madeyan bi amar belav kirine.

*Welatî çiqas alîkar û hevaheng bi we re?

-Madeya hişbir metirsiye li ser takekesên civakê, ji ber wê yekê welatî bi başî hevahengê hêzên ewlehiyê ne di hemû aliyan de, eve jî xalekî bihêz e ji bo jinavbirina bazirganiya bi madeyên hişbir re û em destxweşiyê li wan dikin.

PUKMEDIA/ Amadekar: Alan Mihemed Ceza