8'ê Adarê şoreşek ji bo mafên jinan

PUKMEDIA

8 Adarê

Di derbarê 8’ê Adarê de li cîhanê gelek nêrînên cuda hene, lê rastî ev e ku di dawiya sedsala 19’an û destpêka sedsala 20’an de ji ber pêşketina pîşesazî xebatên jinan zêde bûne, karkerên jin bi giranî di kargehên cil û berg û karxaneyên çinînê de dixebitîn.

Di sala 1857’an de jinên karker ên li kargeheke cilan a li New Yorkê di 8’ê Adarê de li dijî rewşa kar xwepêşandan kirin û ji aliyê polîsan ve hatin tepisandin.

Di Tebaxa 1907’an de di civîna Koma Jinên Sosyalîst a Enternasyonala Duyemîn de, aktîvîsta jinên sosyalîst a Alman Clara Zenktin pêşniyar kir ku rojek ji bo piştevaniya bi têkoşîn û mafên jinan re were veqetandin û li seranserê cîhanê xwepêşandan bên lidarxistin.

Di sala 1908 de, jinên sosyalîst ên Amerîkî di Adarê de xwenîşandanek girseyî li dar xistin

Di 28'ê Sibata 1909'an de Partiya Sosyalîst a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi daxuyaniyekê banga rojekê ji bo nîşandana têkoşîna ji bo mafê dengdanê û şert û mercên guncav ên xebata jinan kir.

Di sala 1910’an de li Danîmarkayê di Konferansa Jinên Sosyalîst a Duyemîn a Enternasyonal de, ku ji 17 welatan 100 jin beşdar bûn, pêşniyara Clara Zenktîn ji aliyê Jinên Sosyalîst ên Amerîkayê ve hat qebûlkirin, lê belê dîrokeke diyar nehat pesendkirin.

Di sala 1911 de, li gelek welatên Ewropî (Swîsre, Avusturya, Elmanya û Danîmarka) nêzîkî milyonek jin û mêrên wekhevxwaziyê di 19ê Adarê de ji bo parastina mafên jinên kedkar û bi giştî jinan xwepêşandan kirin.

Di sala 1913’an de dema ku Şerê Cîhanê yê Yekem dest pê kir, jinên li Ewropa û Rûsyayê li dijî şerê ji bo aştiyê xwepêşandanek aştiyane li dar xistin, lê li şûna 19 adarê ev xwepêşandan kirin 8’ê Adarê.

Li Kurdistanê ji bo bidestxistina mafên xwe gelek şoreş û fedakariya jinan hatiye kirin. Ji dema hilweşandina rêjîma Beisê heta niha jin di nava fedekarî, hewldan û têkoşînê de ye, Di raperîna Kurdistanê de jin haer li pêş bûne piştî wê jî hewla bidestxistina mafên xwe berdewam kirin û çendîn biryar û yasa derxistin.

Yasaya Têkoşîna li Dijî Tundûtûjiya Navmalbatî li Parlamentoya Kurdistanê hat derxistin Bi saya rêxistinên jinan, civaka sivîl û rêveberiya tundûtûjiya li dijî jinan, amadekarî hatin kirin ji bo cîbicîkirina yasaya jimare (8) ya sala 2011ê ya li dijî tundûtûjiya nav malê.
  armanca vê qanûnê jin e, ji ber ku guhdana qanûn û pêkanîna yasayan dê tundiyê kêm bike û hişyariyê bide û pêşî li sûc bigire.

PUKMEDIA