Bertekên cîhanî yên li hember Xiyaneta Mezin a 31’ê Tebaxê

Kurdistan 06:45 PM - 2023-09-02

Xiyaneta 31’ê Tebaxê

Piştî serhildana girseyî ya gelê Kurdistanê di sala 1991ê de, û piştre bi milyonan koçberî ku referandumeke gelêrî bû ji bo redkirina desthilata Bais, Encûmena Asayişa Navdewletî di 4/5/1991ê de biryara jimare 688 ji bo parastina xelkê Kurdistanê derxist ji bo ku  rê nedin rejîma dîktator careke din zilmê li xelq  bike. Artêşa Seddam  bi dewatkirina  Partiya Demokrat a Kurdistanê careke din derbasî Herêma Kurdistanê bû  di xiyaneta 31’ê Tebaxa 1996’an,ku binpêkirina biryarnameya Encumena Asayîşê ya navborî û ev xiyanet, derbasî Herêma Kurdistanê bû û Hewlêr dagîr kir  bi vê  rastî  gelek bertekên navdewletî hat  û Amerîka jî êrîşên asmanî li ser çeperên artêşa Iraqê li wan deveran pêk anîn.

BILL CLINTON: Ger min wisa kiriba, dê pasevanên min jî  ez qebûl nekirama

Hikûmeta herî mezin a cîhanê, Amerîka, baş dizanibû xiyaneta 31ê Tebaxê pêk tê , wek ku Serokê wê demê Bill Clinton di axaftineke xwe de li Qesra Spî got: “Berî sê rojan, tevî hişyariyên eşkere yên Amerîka û civaka navdewletî, her Hêzên Iraqê êrişî bajarê Hewlêrê kirin  û ew bajar dagîr kir, lê derket holê ku Sedam Husên bi alîkariya grûpeke kurdî êrişî Hewlêrê kiriye.Weke ku Clinton di derbarê xiyaneta 31ê Tebaxê de got: "Eger min xiyanetek bi vî rengî kiriba, dê pasewanên min ji min qebûl nekirina."

Joe Biden: Bûyerên 31ê Tebaxê biryara 688 ya Konseya Ewlekariyê binpê kir

Ji aliyê xwe ve, serokê niha yê Amerîkayê Joseph Biden ku wê demê endamê Senatoyê bû, di civîna Encûmenê de got: Kiryarên Sedam Husên binpêkirina peyman û yasayên navdewletî yên têkildarî mafên mirovan û biryara 688 ya Konseya Ewlekariyê Neteweyên Yekbûyî ye. Ez bang li Saddam dikim ku dest ji zextên li ser welatiyên Kurd berde."

John Kerry: Ti hincet ji bo dagîrkirina Hewlêrê nîne

Derbarê vê de Wezîrê Derve yê berê yê Amerîka John Kerry ku di sala 1996ê de jî endamê Senatoyê bû, wî got: “Seddam Husên hewl dide hincetên êrişên xwe çêbike û got ku li ser vexwendina Partiya Demokrata Kurdistanê Hewlêr dagîr kiriye  yek ji partiyên desthilatdar li bakurê Iraqê ye."
Kerry her wiha got: Êrişa artêşa Iraqê bo ser Hewlêrê û metirsiya berdewamiya êrişa ser navçeyên din, bêrêzîkirina bi ruh û naveroka biryara 688 a Encûmena Asayişa Navdewletî ye ku di encamê de bi sedan welatiyên kurd ên bêguneh jiyana xwe ji dest dan.

CNN: Mesûd Barzanî peymana bi Seddam Husên re nû kir

Tora nûçeyan a CNN a Amerîkî jî di 12’ê Îlona 1996’an de raportek li ser xiyaneta 31’ê Tebaxê belav kir û tê de got: “Di demekê de ku grûpên opozîsyona Iraqê mijûlî komkirina piştgiriyê bûn ji bo rûxandina rejîma Sedam, li derdora cîhanê, şer û pevçûn di navbera partiyên kurdî de derket. Partiya Demokrat a Kurdistanê de, bi piştgiriya rejîma Beisê, hevrikê xwe, Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê, ji bajarê Hewlêrê derxistin .
CNN di raporta xwe de amaje bi wê yekê dike ku “dibe ku Mesûd Barzanî serokê Partiya Demokrat a Kurdistanê peyman û pabendbûna xwe  bi Sedam Husên re nû kiribe, ji ber ku hêzên wî di 31ê Tebaxê de êrişî navçeyên Kurdistanî kirin û ev yek jî bû sedema berteka Amerîkayê, ew neçar ma ku êrîşên mûşekî bike ji bo derxistina hêzên Îraqî ji wan deveran.

Xiyaneta 31ê Tebaxê xewna opozîsyona Iraqê jî pûç kir

Partiyên opozisyona Îraqî li derve kar dikirin ji bo bidestxistina piştgirya  navdewletî ji bo rûxandina rêjîma Beisê, lê Partî  bi xiyaneta 31ê Tebaxê hemû ew hewldan pûç kirin û hemû rê li ber wan girtin.
Li gorî rapora CNN`ê, "bûyerên 31ê Tebaxê ziyaneke mezin gihandin komên opozisyona Iraqê ku li derveyê welat hewl didan ji bo komkirina piştgiriya  navdewletî ji bo rûxandina rêjîma Sedam, ji ber wê jî wan girûpan ragihandin ku li ser vexwendina Partiya Demokrata Kurdistanê artêşa Iraqê vegeriya Kurdistanê û zirara herî mezin da wan."
Li ser vê mijarê Rosemary Hollis ji Enstîtuya Qraliyeta Karûbarên Navnetewî li ser bûyerên 31ê Tebaxê nivîsî û got: “Bi rastî, li herêmên Bakurê Iraqê (Kurdistan) ku hatine kontrolkirin, ti rê ji opozîsyona Iraqê re nemaye. Saddam Husên, diyar kir ku "Dagirkirina Bakurê Iraqê (Kurdistan) hêviya komkirina opozisyonê û xwepêşandanan û rûbirûbûna hikûmeta Bexdayê ji nav welêt têk bir.
Û wê got jî: “Bi dagîrkirina beşekî Kurdistanê ji aliyê rejîmê ve, ti astek ji opozisyonê re nemaye û heta niha jî ne diyar e ku divê opozîsyon çi bike”.
PUKMEDIA