چین چی لە ئەمەریكا دەوێت؟

PUKMEDIA

دۆناڵد ترەمپ و شی جینپینگ

لەساتەوەختێكی هەستیاردا كە جیهان بەدەست قەیرانەكانی بازرگانی، تەكنەلۆژیاو ئاڵۆزییە هەرێمییەكانەوە دەناڵێنێت، لوتكەی چاوەڕوانكراوی نێوان شی جینپینگ و دۆناڵد ترەمپ لە پەكین سەرنجی ناوەندە نێودەوڵەتییەكانی بۆ لای خۆی ڕاكێشاوە، ئەم دیدارە چیتر تەنها ململانێی دوو زلهێز نییە، بەڵكو نەخشەڕێگەی داهاتووی ئابووری و ئاسایشی جیهان دیاریدەكات.

د. ئەحمەد قەندیل پسپۆڕ لە سیاسەتی نێودەوڵەتی لە وتارێكدا ئاماژە بەوە دەكات، كە ستراتیژیی (ماراسۆن) بەرامبەر بە (ڕاكردنی كورتخایەن) بە پێچەوانەی چاوەڕوانییەكان، چین هەوڵ نادات بە هەڵچوون و پەرچەكردار وەڵامی جەنگی بازرگانیی ئەمریكا بداتەوە. بەڵكو پەكین بە لۆژیكی مژینی فشارەكان كار دەكات، شی جینپینگ پێیوایە كات لە بەرژەوەندی چینە، بۆیە سیاسەتی دەرەوەی وڵاتەكەی وەك یارییەكی ماراسۆنی درێژخایەن دەبینێت، نەك ڕاكردنێكی كورتخایەن بۆ دەستكەوتی خێرا.

ئاماژە بەوەش دەكات: كە كانزا دەگمەنەكان بوونەتە توخمێكی یەكلاكەرەوە لە پیشەسازییە سەربازی و ئەلیكترۆنییەكانی ئەمریكادا، هەر بۆیە كاتێك پەكین هەڕەشەی سنوورداركردنی هەناردەكردنی دەكات، ئەمریكا لە ئاستی پیشەسازیی ناوخۆیدا هەست بە خاڵی لاواز دەكات. جگە لەوەش چین لە ئێستادا جەنگی شۆڕشی پیشەسازیی داهاتوو لە بوارەكانی (ژیریی دەستكرد) و (نیوەگەیەنەرەكان) بەڕێوەدەبات.

ئامانجەكانی شی جینپینگ لە لوتكەكەدا بەگوێرەی شرۆڤەی د. ئەحمەد قەندیل، شی جینپینگ بە ئامانجی ڕێككەوتنی مێژوویی ناچێتە ئەم لوتكەیەوە، بەڵكو ستراتیژییەكەی لە چەند خاڵێكدا چڕ دەبێتەوە: لەوانە (ئاگربەستی بازرگانی، كە خۆی لە درێژكردنەوەی ئاگربەستی لووتكەی بوسان و كەمكردنەوەی باجە گومرگییەكان دەبینێتەوە، كە ئابووریی چینی شەكەت كردووە. هەروەك شكاندنی گەمارۆی تەكنەلۆژی و ڕاگرتنی سیاسەتی (خنكاندنی تەكنەلۆژی) كە ئیدارەی ترەمپ پەیڕەوی دەكات. لە هەموو ئەوانەش جیاوازتر دانپێدانانی نێودەوڵەتی، كە لەی چین گەورەترین ئامانجی شی ئەوەیە ئەمریكا چین وەك هاوبەشێكی هاوتا"لە بەڕێوەبردنی جیهاندا قبوڵ بكات، نەك هێزێكی لاوەكی.

پەیوەست بە خاڵە ناكۆكەكان ناوەندەكانی توێژینەوە ئەوە دووپاتدەكەنەوە، كە دۆسیەی  تایوان و ئێرانە. سەبارەت بە تایوان چین پەلەی نییە بۆ یەكلاكردنەوەی سەربازی، بەڵكو دەیەوێت واشنتۆن لە بەهێزكردنی بنكە سەربازییەكانی لەو دوورگەیە دووربخاتەوە، لە كاتێكدا سەبارەت بە ئێران، پەكین ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وەك سەرچاوەی وزە دەبینێت. هەربۆیە دژی هەر تێوەگلانێكی سەربازییە كە ببێتە هۆی پەكخستنی ئاسایشی وزە یان پرۆژەی پشتێن و ڕێگا. 

د. ئەحمەد قەندیل لە دەرەنجامی شرۆڤەكەیدا ترەمپ وەك پیاوی ڕێككەوتن دەبینێت، شی جینپینگیش ئەمە بە هەلێك دەبینێت بۆ ئەوەی ترەمپ بە سازشی ئابووریی ورد ڕازی بكات، لە كاتێكدا ئەمریكا لە ڕووی دەروونییەوە هێشتا بە زەحمەت دەتوانێت بیرۆكەی بوونی هاوبەشێكی هاوتا لە چین قبوڵ بكات.

PUKMEDIA