روز شهید و امیدِ جان‌گرفته

دیدگاه 04:42 PM - 2026-11-22
عماد احمد PUKMEDIA

عماد احمد

پس از ناکامیِ ۱۹۷۵، پرسشی در دل مردم کردستان نشسته بود: با این‌همه فداکاری، آیا توان آن را داریم که بار دیگر برخیزیم؟ در خانه‌هایی که فرزندی را به عنوان شهید از دست داده بودند، این پرسش سنگین‌تر می‌نمود. مادری که نام فرزند شهیدش را می‌شنید، روزی را به یاد می‌آورد که خود آن نام را بر او نهاده بود. بخشی از تاریخ مبارزه کرد در حافظه آن مادران حفظ شده است.

چرا اتحادیه میهنی روز اعدام سه رهبر کومه‌له (جمعیت مارکسیست‌لنینیستی کردستان)، «شهاب، جعفر و انور» را به عنوان روز شهید برگزید؟زیرا هر یک از آنان از شهری بودند؛ سلیمانیه، کویه و کرکوک؛ سه رهبر از سه قشر متفاوت جامعه که در دشوارترین روزهای پس از شکست، در برابر رژیم دیکتاتوری ایستادند. آنان با موضع‌گیری خود پاسخی دادند به پرسشی که در دل مردم مانده بود. شعار «کوتاه زیستن، گوهربار زیستن» (کەم ژیان و کەڵ ژیان)در زندگی کوتاه آنان معنای خود را یافت و پیشگام شهیدان رهبری شورش نوین شدند. در خانه هر یک از آنان نیز، عزیزی از دست رفت.

نخستین روز ژوئن ۱۹۷۶، شورش نوین ملت ما آغاز شد. در میان کسانی که راه کوهستان را در پیش گرفتند، افرادی بودند که یاری را در پای چوبه دار یا در زندان از دست داده بودند. برخی دیگر نیز در شهر ماندند و به کار تشکیلاتی ادامه دادند. در کار مخفی و شورش، وقتی یاری شهید می‌شد، جای او به آسانی پر نمی‌شد؛ او مردم کوچه و روستا را می‌شناخت و مردم نیز او را می‌شناختند و درها را به رویش می‌گشودند. کسی که پس از او مسئولیت کار را بر عهده می‌گرفت، می‌بایست با صداقت خود همان اعتماد را به دست می‌آورد. صداقتِ یارِ شهید بدین‌سان به معیار رفتار کسانی بدل می‌شد که پس از او باقی می‌ماندند.

شیرکو بی‌کس در شعر «شهید» می‌سراید:
«شهید آب است
تشنگیِ زمین را می‌شکند.»

مردم کردستان پس از این شکست، تشنه امیدی بودند که بتوانند به آن تکیه کنند. ایستادگی آن سه شهید، امیدِ برخاستن را در دل مردم زنده کرد. آبی که به دل خاک فرو می‌رود، اندکی پس از آن نشانی از سبز شدنِ بذری را در آن می‌بینیم. اثر آنان نیز در جوانانی نمایان شد که راه مبارزه را در پیش گرفتند، در خانه‌هایی که درها را به روی پیشمرگه می‌گشودند و در کسانی که در درون شهرها به کار مخفی تداوم می‌بخشیدند.

در مارس ۱۹۹۱، پیکارِ برون‌شهری و کوهستان با کار مخفی درون شهر در خیابان‌های کردستان عراق به هم پیوستند. پدر و مادر و برادر و خواهر شهیدان نیز در میان مردم به‌پاخاسته حضور داشتند. آنچه سال‌ها از بیم رژیم در خفا و نجوا گفته می‌شد، آن روز شهری با صدای بلند فریاد می‌زد. برای مادر یک شهید، آن صدای مردمی بود که خواستار همان آزادی‌ای بودند که روزی فرزندش در راه آن جان باخته بود.

کردستان پیش از شورش نوین نیز شهیدان بسیاری داده بود؛ قیام، ثمره مبارزه چند نسل بود. از همین رو، در روز شهید اتحادیه میهنی، هنگامی که در برابر آن سه شهید سر تعظیم فرود می‌آوریم، یاد شهیدان سراسر کردستان را گرامی می‌داریم.

در سال ۱۹۹۲، یعنی یک سال پس از قیام، شهروندی که تا دیروز از ترس حکومت عقیده خود را پنهان می‌کرد، پای صندوق رأی رفت و نماینده خود را برای پارلمان کردستان برگزید. پارلمان تأسیس شد و حکومت اقلیم شکل گرفت. برای خانواده‌ای که عزیزی را در راه آزادی از دست داده بود، آن رأی معنایی ویژه داشت؛ پس از آن‌همه سال، خود نیز در تعیین کسانی سهیم شد که کشور را اداره می‌کنند. پاسداری از این دستاورد امروز نیز معیاری روشن دارد: پارلمان تا چه اندازه می‌تواند حکومتی کارآمد، شفاف و مایه امید مردم را تأیید کند و از حکومت بازخواست نماید، و مردم تا چه اندازه می‌توانند از هر دو بازخواست کنند؟

رئیس مام جلال می‌دانست شکست چه زخمی در دل مردم به جای گذاشته است، و به این نیز باور داشت که همین مردم می‌توانند برخیزند. خوش‌بینی او در این نمود می‌یافت که نخستین گام را برای کار مشترک برمی‌داشت، حتی به سوی کسی که دیروز با او ناسازگار بود؛ کنارش می‌نشست و به سخنانش گوش می‌سپرد. امروز نیز اتحادیه میهنی کردستان به این وسعت نظر و گشاده‌رویی نیاز دارد.

در روزگار شورش، مردم درِ خانه‌های خود را به روی پیشمرگ می‌گشودند. امروز که مردم به نهادهای اقلیم روی می‌آورند، حق آنان است که درها به رویشان گشوده شود، به حرفشان گوش داده شود و پاسخی دریافت کنند. برای کارمندی که با حقوق خود زندگی می‌گرداند، اصلاح از آنجا آغاز می‌شود که مطمئن باشد در پایان ماه دست خالی به خانه بازنمی‌گردد. تضمین حقوق و سهم اقلیم از بودجه، نیازمند رابطه‌ای پایدار میان اربیل و بغداد است. در برابر مخاطرات عراق، منطقه و جهان، اتحادیه میهنی کردستان مسئولیت آن را دارد که جریان‌های کردستانی را به یکدیگر نزدیک کند و با موضعی مشترک راهی گفت‌وگو با بغداد شود.

در روز شهید، آنگاه که نام شهیدان را می‌خوانیم، بیایید از خود بپرسیم: «آنان جان خود را در راه آزادی فدا کردند؛ ما چگونه از آن آزادی پاسداری می‌کنیم و آینده‌ای روشن را برای فرزندانشان رقم می‌زنیم؟

چراغی که در روزگار ناامیدی برافروخته شد، حق مردم است که امروز روشنایی آن را در خانه‌های خود ببینند.


PUKMEDIA


بیشتر ببینید

پربیننده‌ترین‌ها

خبر را در گوشی خود دنبال کنید؛

اپلیکیشن

Logo کاربرد

app app Logo
اخبار در جیب شما