Ekranların Arkasındaki Savaş: Medyada Dezenformasyon ve Toplumsal Etkileri

Kürdistan 06:17 PM - 2026-07-20

Raporu yansıtan bir görsel

Bölgede ne zaman siyasi veya askeri bir gerilim tırmansa, sosyal medya ve bazı medya organları devasa bir dezenformasyon dalgasının hedefi haline gelmektedir.

Dijital çağda çatışmalar artık sadece cephede kalmayıp, akıllı telefon ekranlarının arkasında daha sessiz ve tehlikeli bir savaşa dönüşmüştür.

Bu durum ise ciddi psikolojik ve toplumsal çalkantılara yol açmaktadır.

Sahte Haberlerin Halk Psikolojisi Üzerindeki Etkisi

Kürdistan Yurtseverler Birliği (PUK) Parlamento Grubu Üyesi Yurtsever Jwtyar Yusuf Said, sahte haberlerin halkın ruh sağlığı üzerinde doğrudan ve yıkıcı bir etkisi olduğunu belirtmiştir.

Özellikle Kürdistan Bölgesi’ne yönelik son saldırılar sırasında basında yer alan yangın, yıkım ve abartılı hasar görüntülerinin vatandaşlarda derin bir kaygı ve güvensizlik yarattığını ifade etmiştir.

Said, geçmişte Kürdistan Parlamentosu'nun bir basın yasası onayladığını ancak PUK'un yeni yasama döneminde de tüm sektörleri kapsayacak özel projeler hazırlayacağını aktarmıştır.

Mevcut durumu "başıboşluk" olarak nitelendiren ve bunun gazetecilikle bağdaşmadığını vurgulayan Said, sırf mikrofon kapıp ekrana ilk çıkan olmak adına halkın psikolojisini ve ülkenin hassas durumunu göz ardı eden yaklaşımların "cesaret" olmadığını söylemiştir.

Resmi olmayan medyanın bu tür manipülasyonları daha sık yaptığını belirten parlamenter, Kültür Bakanlığı’nın acilen devreye girerek olağanüstü dönemlerde kanalları ve sosyal medya sayfalarını düzenleyecek özel talimatnameler yayımlaması gerektiğini çağrısında bulunmuştur.

Sosyal Medyadaki Propagandanın Sınıflandırılması

Yayın Suçları Uzmanı ve Akademisyen Dr. Karzan Muhammed, medyanın farkındalık yaratma gibi olumlu yönlerinin yanı sıra, kötü kullanım neticesinde toplumsal geleceği tehdit eden krizlere yol açtığını ifade etmiştir.

Dr. Muhammed, Kürdistan Bölgesi'nde sosyal medya üzerinden yürütülen propagandayı yabancı güçlerin veya yerel bazı partilerin planları doğrultusunda hareket eden güdümlü hesaplar, ulusal çıkarları hiçe sayarak sadece etkileşim ve beğeni almak amacıyla sahte hesapların arkasına gizlenen beğeni avcıları ve bir haberin doğruluğunu teyit etmeden paylaşımlarla bu dezenformasyon furyasının yayılmasına destek olan bilinçsiz kullanıcılar şeklinde sınıflandırmaktadır.

Hukuki Boyut ve Sosyal Medya Düzenlemesi

Dr. Karzan Muhammed, dezenformasyonun kısa vadede toplumsal değerlere ve ülkenin kutsallarına karşı güvensizlik yarattığını; uzun vadede ise toplumsal kırılmalara, kaoslara ve suç oranlarında artışa neden olduğunu aktarmıştır.

Kürdistan Bölgesi'nde basın, cep telefonunun kötüye kullanımı ve bilgi edinme hakkına dair yasaların mevcut olduğunu belirten Muhammed; hakaret, iftira, dini değerlere saldırı, toplumsal barışı zedeleme ve teröre teşvik gibi suçların sosyal medya üzerinden işlenmesi durumunda cezaların daha da ağırlaştığını hatırlatmıştır.

Bu tür durumlarda hem zarar gören kişilerin hem de kamu yararı söz konusu olduğunda Genel Savcılığın mahkemeye başvurma hakkı vardır.

Gelişen teknoloji sayesinde artık kayıt dışı sim kartlar veya sahte hesaplar arkasına gizlenen suçluların kolayca tespit edilebildiğini belirten Dr. Muhammed, hükümetin geçim sıkıntısı ve hizmet sektörü gibi temel sorunları çözmesinin yanı sıra, bireylerin erken yaşlardan itibaren dijital okuryazarlık ve ahlaki değerlerle eğitilmesi gerektiğinin altını çizmiştir.

Toplumsal İstikrar ve Demokrasiye Yönelik Tehditler

Medya ve Halkla İlişkiler Uzmanı Dr. Tarık Cevher ise sahte haberlerin yalnızca bireyleri aldatmakla kalmayıp; toplumsal istikrar, kamu güveni, ekonomi, güvenlik ve demokrasi üzerinde de ağır tahribatlar yarattığını belirtmiştir

. Dr. Cevher, dezenformasyonun vatandaşların yanlış bilgilere dayanarak hatalı kararlar almasına yol açtığını, resmi kurumlara olan güveni bitirdiğini, toplumda infial ve kitlesel panik yarattığını, belirli gruplara karşı nefreti körükleyerek toplumsal barışı tehdit ettiğini ve seçim süreçlerini manipüle ettiğini ifade etmiştir.

En büyük tehlikelerden birinin de halkın bir süre sonra "tüm haberlerin sahte olduğu" hissiyatına kapılarak gerçek ile yalanı ayırt edemez hale gelmesi olduğunu vurgulamıştır.

Cevher, bu tehditle mücadele edebilmek için profesyonel medya kuruluşları, dijital platformlar, eğitim kurumları, hükümet organları ve kullanıcıların ortak bir iş birliği geliştirmesi gerektiğini; yasaların gözden geçirilerek teyit mekanizmalarının güçlendirilmesinin şart olduğunu söylemiştir.

Son olarak, bu yalan haberlerden en büyük kazancı, kendi gerçek niyetlerini gizleyerek kamuoyunun davranışlarını ve kararlarını yönlendirmek isteyen odakların sağladığını belirten Dr. Cevher, hassas bir haberle karşılaşıldığında her zaman "Bu haber doğru mu?" ve "Bunu kim, ne amaçla yayıyor?" sorularının sorulması gerektiğini hatırlatmıştır.

PUKMEDIA / Kurdistanî Nwê