Çöküş ile Yeniden İnşa Arasında Dünya: Orta Doğu’nun Geleceği Nereye Evriliyor?

Kürdistan 01:47 PM - 2026-09-28

Dünya çöküş ve yeniden yapılanma arasında

Uluslararası ilişkiler, küresel güçlerin açıkça karşı karşıya geldiği kritik ve köklü bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Bu hesaplaşmanın merkez üssü haline gelen Orta Doğu ise jeopolitik haritasını on yıllar boyunca belirleyecek yeni bir tasarım süreciyle karşı karşıya bulunuyor.

Orta Doğu Haritası ve Küresel Dengeler

Yazar ve siyasetçi Ferid Eseserd, iki kutup arasındaki çelişkilerin doğrudan bir sıcak çatışmaya dönüşmeyeceğini savunuyor.

Soğuk Savaş tecrübesine işaret eden Eseserd, ABD ile Sovyetlerin yarım asır boyunca sınırlarında tek bir kurşun dahi sıkmadan mücadeleyi sınırlarının
ötesine taşıdığını hatırlatıyor:

Vekalet Çatışmaları: Süreçten her zaman küçük devletler zarar görüyor.

ABD’ye yakın olanlar Rusya tarafından hedef alınırken (Ukrayna örneğinde olduğu gibi), Rusya ile müttefik olan İran gibi aktörlere ise süper güçlerin kırmızı çizgileri nedeniyle doğrudan büyük bir kara harekatı yapılamıyor.

Dinamik Bir Coğrafya: 20. yüzyılın başından bu yana Orta Doğu haritası her 20-30 yılda bir yeniden şekilleniyor. Bölgedeki asıl sorun, yerel siyasi aktörlerin küresel güçlerin çıkarları uğruna birbirleriyle çatışmaya sürüklenmesidir.

Belirleyici İrade: Küresel güçler kendi aralarında doğrudan savaşı engelleyecek sınırlar belirliyor. Nihayetinde Orta Doğu'nun kaderini bölge halklarından ziyade dış aktörlerin kararları belirliyor.

Tek Kutupluluktan Çok Kutupluluğa Geçiş

Yazar ve siyasetçi Ebubekir Karvani, uluslararası sistemin geçiş evresinde olduğunu belirterek BRICS’i henüz tam anlamıyla askeri-siyasi bir kutup olarak tanımlamanın erken olduğunu vurguluyor:

BRICS’in Niteliği: Yapı, Batı'nın ve doların hegemonyasını sınırlamak amacıyla kurulmuş ekonomik bir koordinasyon platformudur.

Çin ile Hindistan arasındaki görüş ayrılıkları ve kimi üyelerin Batı ile süren çıkarları nedeniyle henüz tam bir karşı kutup kimliği kazanmamıştır.

Uluslararası Sistemin Boşluğu: 1990'larda ABD öncülüğünde kurulan tek kutuplu düzen çökerken, yerine henüz kurumsallaşmış çok kutuplu bir sistem yerleşmemiştir.

Batı eski hakimiyetini korumak isterken, Rusya ve Çin esnek ve çok kutuplu bir zemin inşa etmeye çalışıyor.

Eski ve Yeni Orta Doğu Denkleminde Kürtler

Ebubekir Karvani, I. Dünya Savaşı ve Osmanlı'nın dağılmasıyla kurulan "Eski Orta Doğu" düzeninin Körfez Savaşları, Arap Baharı ve IŞİD ile derinden sarsıldığını ifade ediyor:

7 Ekim Sonrası: Hamas’ın 7 Ekim baskını, ABD ve İsrail’e 1990’lardan bu yana tasarladıkları yeni Orta Doğu haritasını ve güç dengelerini hayata geçirme fırsatı verdi.

Mevcut Savaşın Amacı: Devam eden çatışmalar; İran'ın nüfuzunu kırma, Çin ve Rusya'nın etkisini sınırlama ve İsrail’in tartışmasız üstünlüğünü tesis etme hedefine dayanıyor.

Kürtlerin Rolü: Eğer "Eski Orta Doğu" Lozan sistemi ve Kürtlerin inkârı anlamına geliyorsa, Kürtler temel haklarına kavuşmadıkça bölge gerçek anlamda yenilenmiş sayılamaz.

Yeni dengelerde yer edinebilmek için Kürtlerin kendi iç güçlerini birleştirmesi ve denge unsuru haline gelmesi şarttır.

BRICS, G20 ve Güç Dengeleri

PUK Mısır Temsilcisi ve yazar Yasin Rauf, küresel rekabetin dinamiklerine ve ekonomik eksen kaymasına dikkat çekiyor:

Ekonomik ve Demografik Güç: Dünya nüfusunun ve stratejik maden rezervlerinin çoğunu barındıran BRICS; yapay zeka, elektrikli araçlar ve temiz enerji gibi alanlarda Çin öncülüğünde G20 ve ABD ile kıyasıya rekabet ediyor.

Orta Doğu’yu Yeniden Paylaşmanın Zorluğu: Haritayı kökten değiştirmek yalnızca Netanyahu gibi figürlerin arzusudur; bu ne İngiltere'nin ne de tam olarak ABD'nin çıkarına uygundur. Bölge; Akdeniz, Kızıldeniz, enerji ve lojistik hatlarıyla küresel ticaretin merkezidir.

Direnç Noktaları: Dünya artık 1990'lardaki tek kutuplu ABD düzeninde değildir.

Çin’in yükselişi, Rusya’nın direnci ve İran gibi aktörlerin teslim olmaması, haritaların masa başında kolayca değiştirilemeyeceğini göstermektedir.

Tarihsel rekabetin çıkar çatışmaları üzerinden sonsuza dek süreceğini belirten analizde; bu süreçte zayıf halkaların eleneceği, ayakta kalanları ve yok olanları ise zamanın tayin edeceği ifade ediliyor.



PUKMEDIA / Kürdistani Nwe