الهام احمد: وارد مرحله سیاسی برای تثبیت حقوق کُردها در قانون اساسی سوریه می‌شویم

کردستان 06:25 PM - 2026-09-07

 کردهای سوریه پس از سال‌ها مبارزه و مقاومت مسلحانه در روژاوا (شمال و سوریه)، اکنون وارد مرحله جدیدی از سیاست شده‌اند و «قسد» (نیروهای سوریه دموکراتیک) تلاش می‌کند جایگاه کُردها را در سوریه تثبیت کند.

برای این منظور، توافقاتی میان دمشق و طرف کُردی بر سر مسائل آموزش، امنیت و نیروهای داخلی به‌ویژه «ی‌پ‌ژ» (یگان‌های مدافع زنان) و همچنین پرونده افراد مفقودالاثر و اسرا صورت گرفته است.

در همین راستا، «الهام احمد» اظهار داشت: «در این مرحله حساس سوریه، دستیابی به حقوق کُردها در چارچوب سوریه‌ای دموکراتیک امری ضروری است».

الهام احمد طی گفتگویی با «بانو گیڤین»، روزنامه‌نگار شبکه ترکی «الکای»، تأکید کرد که پس از سال‌ها مبارزه و مقاومت مسلحانه در روژاوا و شمال سوریه، کردهای سوریه وارد مرحله سیاسی نوینی شده‌اند.

وی همچنین اشاره کرد: روند همگرایی با دمشق و انحلال نیروهای سوریه دموکراتیک (قسد) با هدف تضمین و تثبیت حقوق کُردها و سایر اقشار و جوامع در قانون اساسی سوریه دنبال می‌شود.

وی افزود: «اکنون در مرحله‌ای سخت و حساس قرار داریم؛ گذار از فعالیت‌های نظامی به عرصه سیاسی نیازمند گفتگوهای نوین است تا حقوق سیاسی، فرهنگی و آموزشی کُردها در دل یک سوریه‌ای دموکراتیک که پذیرای تمامی مؤلفه‌ها و اقوام باشد، تضمین شود».

آموزش به زبان کُردی

یکی از برجسته‌ترین موضوعات مطرح‌شده در این مصاحبه، انتقاد الهام احمد از شیوه کنونی آموزش به زبان کُردی بود که آن را عقب‌گردی نسبت به شیوه اجراشده در مناطق مدیریت خودگردان دانست. وی توضیح داد که کُردها از طریق مذاکرات درخواست کرده بودند زبان کُردی به طور کامل به عنوان زبان رسمی آموزش شناخته شود، اما شیوه توافق‌شده کنونی تنها شامل تدریس سه درس به زبان کُردی به همراه چهار درس دیگر (فلسفه، جغرافیا، تاریخ و فعالیت‌ها) به زبان کُردی است.

وی تأکید کرد که کُردها بخشی اصیل از سوریه هستند و حق دارند به زبان مادری خود تحصیل کنند. هدف نهایی ما این است که زبان کُردی در نهادهای آموزشی به عنوان یک زبان رسمی شناخته شود، نه اینکه صرفاً به عنوان یک ماده درسی یا زبانی انتخابی تدریس گردد.

وی تصریح کرد: «هزاران دانش‌آموز سال‌ها برنامه‌های تئوری را به زبان کُردی خوانده و تا مقطع دبیرستان پیش رفته‌اند؛ از این رو، گذار ناگهانی به زبانی مانند عربی ممکن است تأثیر منفی بر سطح علمی و آینده تحصیلی آن‌ها بگذارد».

وی درباره مقطع راهنمایی نیز اشاره کرد که دروس علوم اجتماعی به صورت انتخابی به زبان کُردی تدریس می‌شوند؛ آن هم در چارچوب یک سیستم آموزشی که زبان‌های کُردی و عربی را با هم ترکیب می‌کند، در حالی که هنوز سیستم حقوقی و سازمانی آموزش دانشگاهی به طور قطعی مشخص نشده است.

سال جدید تحصیلی و چالش‌ها

الهام احمد درباره زمان آغاز سال تحصیلی گفت: قرار است روند آموزش میان ۱۵ تا ۲٠ همین ماه (سپتامبر) آغاز شود. اجرای شتاب‌زده سیستم آموزشی جدید ممکن است چالش‌برانگیز باشد، به‌ویژه که برنامه‌های درسی نیاز به ترجمه و چاپ دارند و این فرآیند معمولاً ماه‌ها زمان می‌برد.

وی فاش کرد که پیشنهاد داده است سیستم مدیریت خودگردان برای سال جاری نیز ادامه یابد تا زمان کافی برای آماده‌سازی برنامه‌ها فراهم شود، اما وزارت آموزش و پرورش تصمیم گرفت سیستم جدید را در سراسر سوریه اجرا کند که این امر ممکن است موانعی را برای دانش‌آموزان ایجاد کند.
الحاق «ی‌پ‌ژ» به عنوان یگان‌ ویژه به وزارت کشور
الهام احمد در خصوص پرونده‌های نظامی و امنیتی فاش کرد که یگان‌های مدافع زنان (ی‌پ‌ژ) پس از رد پیشنهاد ادغام زنان در صفوف ارتش، به عنوان یک یگان عملیاتی ویژه به ساختار وزارت کشور سوریه ملحق خواهند شد.
وی گفت: دیدگاه طرف‌های کُردی بر این مبنا بود که زنان در ارتش مشارکت داشته باشند، چرا که این رویه در بسیاری از کشورهای جهان مرسوم است، اما مذاکرات با دمشق به پذیرش این پیشنهاد منجر نشد.
وی تبیین کرد: توافق کنونی بر این امر تأکید دارد که ی‌پ‌ژ به عنوان نیرویی ویژه زیرمجموعه وزارت کشور فعالیت کند، در حالی که ویژگی‌ها و توانمندی‌های دفاعی خود را حفظ می‌کند. وی تأکید کرد که مذاکرات برای نهایی کردن جزئیات نهایی همچنان ادامه دارد.

به حاشیه‌رانده شدن زنان در مراکز تصمیم‌گیری دمشق

الهام احمد از سطح مشارکت زنان در نهادهای تصمیم‌گیرنده در دمشق انتقاد کرد و معتقد بود که حضور زنان همچنان محدود است و در بیشتر مواقع مشارکتی صرفاً نمادین دارد.

وی اظهار داشت که تغییر این وضعیت نیازمند زمان است، زیرا شعارهای تئوریک درباره اهمیت نقش زن هنوز به شکلی مطلوب در مراکز تصمیم‌گیری واقعی در نهادهای دولتی بازتاب نیافته است.

وی تشریح کرد که میزان نمایندگی زنان در مجلس قانون‌گذاری از ۱۰ درصد فراتر نمی‌رود و این وضعیت را بسیار ناچیز توصیف کرد و خواستار مبارزه‌ای زنانه برای تثبیت حقوق زنان در قانون اساسی شد.

همچنین فاش کرد که سه نماینده زن کُرد در این شورا حضور دارند که از عفرین و حسکه هستند و منتظر صدور فرمان ریاستی برای تعیین کمیسیون‌های پارلمانی به سر می‌برند. وی ابراز امیدواری کرد که خود نیز به عضویت کمیسیون روابط خارجی و کمیسیون تدوین قانون اساسی درآید.

سوریه‌ای دموکراتیک و چندملیتی

الهام احمد درباره قانون اساسی جدید سوریه گفت: جدول زمانی مشخصی برای آغاز گفت‌وگوهای قانون اساسی هنوز تعیین نشده است، اما در عین حال بر مطالبه کُردها برای ساخت یک سوریه‌ای دموکراتیک که خانه همه مؤلفه‌ها باشد، تأکید کرد.

وی بر ضرورت گنجاندن حقوق کُردها، عرب‌ها، ترکمن‌ها، سریانی‌ها، آشوری‌ها و ارمنی‌ها در چارچوب قانون اساسی تأکید کرد و معتقد بود برخی دستاوردهای فرهنگی مانند به‌رسمیت شناختن اعطای رسمیت به جشن‌های ملی نظیر نوروز و آزادی بیان به زبان کُردی، نیازمند بازتاب و ترجمه جامع‌تر قانون اساسی، سیاسی و حقوقی است.

وی افزود: حقوق، آزادی‌ها و به‌رسمیت‌شناختن سیاسی همچنان نیازمند تثبیت حقوقی همه‌جانبه هستند.

حدود ۵۰۰ نفر مفقودالاثر

در پرونده افراد مفقودالاثر، الهام احمد فاش کرد که سرنوشت حدود ۵۰۰ غیرنظامی و نظامی نامعلوم است و هیچ اطلاعی در دست نیست که آیا آن‌ها بازداشت شده‌اند یا جان باخته‌اند. به همین دلیل، فهرست اسامی مفقودشدگان به مراجع ذی‌ربط تحویل داده شده است تا این پرونده پیگیری شده و سرنوشت آنان مشخص گردد.

در خصوص بازگشت آوارگان به مناطق خود نیز اشاره کرد: شماری از اهالی عفرین علیرغم سختی‌ها توانسته‌اند بازگردند، در حالی که تلاش‌ها برای سازماندهی بازگشت آوارگان به «سریکانی» (رأس‌العین) و «تل‌ابیض» و عبور از موانع موجود ادامه دارد.

۳۶۰ هزار درخواست برای تعیین‌تکلیف افراد بی‌شنانامه

در چارچوب روند همگرایی و بازسازی دولت، الهام احمد گفت که تمامی گام‌ها از طریق مذاکره و تفاهم برداشته می‌شود و تأکید کرد: هدف، ساخت کشوری برای تمامی سوری‌هاست، نه صرفاً برای یک قوم یا مؤلفه خاص.

وی خاطرنشان کرد: پرونده اعطای تابعیت به افراد بدون شناسنامه (کسانی که تابعیت‌شان سلب شده بود) رو به پایان است و توضیح داد که حدود ۳۶۰ هزار نفر درخواست دریافت شهروندی رسمی داده‌اند و این دستاورد را موفقیتی بزرگ برای کُردها توصیف کرد.

نقش اوجالان در آغاز گفتگوها

الهام احمد در خصوص تأثیرات منطقه‌ای و بین‌المللی، ترکیه را به عنوان بازیگری اصلی و تأثیرگذار در آینده سوریه در کنار ایالات متحده و بریتانیا توصیف کرد، در حالی که نقش ایران و روسیه کمرنگ شده است.

وی در سخنان خود درباره نقش «عبدالله اوجالان» گفت: نامه‌ها و مواضع وی که خواستار گفتگو و دوری از جنگ بود، نقشی کلیدی و سرنوشت‌ساز در توقف حملات – از جمله درگیری‌های منبج – و تشویق به توافق ۱۰ مارس و همگرایی مسالمت‌آمیز در درون یک سوریه دموکراتیک ایفا کرده است.

عدم وجود کانال ارتباطی مستقیم با وزارت خارجه ترکیه

الهام احمد در خصوص روابط با ترکیه ابراز امیدواری کرد که کانال‌های گفتگو باز شود و سفرهای رسمی انجام گیرد و تأکید کرد که ارتباط مستقیم می‌تواند در حل پرونده‌های معلق راه‌گشا باشد.

وی همچنین خواستار حذف نام رهبران کُرد از فهرست‌های امنیتی ترکیه شد و فعالیت‌های آنان سیاسی و در راستای دفاع از حقوق ملت کُرد دانست.

در مقابل، وی تأکید کرد که در حال حاضر هیچ کانال ارتباطی مستقیمی با وزارت خارجه ترکیه وجود ندارد و آن‌ها منتظر گشایش احتمالی مسیر گفتگوی رسمی در آینده هستند.

PUKMEDIA