زبان کردی یکی از ثروتمندترین زبان‌های جهان به شمار می‌رود

تایبەت

روز جهانی زبان کردی

هر ساله در روز ۱۵ ماه می (ایار)، روز زبان کردی گرامی داشته می‌شود و سالانه در این روز مراسم‌هایی برگزار می‌گردد. در ۱۵ می سال ۱۹۳۲، اولین شماره از مجله «هاوار» به دست جلادت عالی بدرخان در شهر دمشق، پایتخت سوریه منتشر شد؛ بعدها پیشنهاد گردید که این روز به عنوان روز زبان کردی تعیین شود.

زبان کردی از چهار گویش اصلی تشکیل شده است

ریشه زبان کردی به زبان‌های هندواروپایی بازمی‌گردد. زبان کردی از چهار گویش اصلی تشکیل شده است که عبارتند از: کرمانجی علیا (شمالی)، کرمانجی سفلی (جنوبی)، کرمانجی مرکزی و گویش گورانی، که بیش از ۴۳ میلیون کرد به آن‌ها تکلم می‌کنند.

گویش کرمانجی علیا (شمالی): شاخه‌های (بایزیدی، هکاری، بوتانی، شمدینانی، بادینانی و دیالکت غربی) از آن منشعب می‌شوند.

گویش کرمانجی مرکزی: شاخه‌های (مکری، سورانی، اردلانی، سلیمانی و گرمیانی) از آن منشعب می‌شوند.

گویش کرمانجی سفلی (جنوبی): شاخه‌های (کلهری، فیلی و کرمانشاهی) از آن منشعب می‌شوند.

گو یش گورانی:شاخه‌های (گورانی، هورامی، باجلانی و زازایی) از آن منشعب می‌شوند.

زبان کردی شامل یک میلیون و ۲۲۰ هزار واژه است

زبان کردی با ۷۳۵ هزار و ۳۲۰ واژه کردی جدید و غیرتکراری در فرهنگ‌های علمی و واژه‌سازی جهان به ثبت رسیده است. در عین حال، زبان کردی در مجموع شامل یک میلیون و ۲۲۰ هزار واژه است؛ همچنین زبان کردی پس از زبان کره‌ای، به عنوان ثروتمندترین زبان از نظر واژه‌سازی و اصطلاحات شناخته می‌شود.

مجله هاوار؛ سرآغازی برای روز زبان

در چنین روزی و در ۱۵ می سال ۱۹۳۲، مجله هاوار برای نخستین بار در دمشق، پایتخت سوریه، به دست میر جلادت بدرخان منتشر شد. مجله هاوار در آن دوران نه تنها زبان کردی را حفظ کرد، بلکه دروازه‌ای را نیز به روی زبان و فرهنگ کردی گشود.

۲۳ شماره نخست این مجله با حروف (کردی-عربی) و ۳۴ شماره پایانی آن با حروف (کردی-لاتین) چاپ و منتشر شد.

در سال ۱۹۸۷، «فیرات جوهری» به دمشق رفت و تمامی شماره‌های این مجله را در دو مجلد گردآوری کرد و در ۱۵ می ۱۹۹۸ آن‌ها را بازنشر نمود؛ از این رو، این تاریخ سالروز انتشار مجدد این مجله به شمار می‌رود.

در همین روز و در سال ۱۹۵۴، اولین شماره از مجله «هتاو» (آفتاب) در شهر اربیل منتشر شد و در سال ۱۹۶۳ نیز مجله «روژا نوێ» (روز نو) در شهر استانبول نخستین شماره خود را منتشر کرد.

این روز هر ساله از سوی نهادهای فرهنگی و جریان‌های سیاسی به نشانه احترام به زبان کردی گرامی داشته می‌شود، به طوری که کنگره ملی کردستان (KNK) روز ۱۵ می هر سال را به عنوان روز زبان کردی معرفی و نامگذاری کرد.

عدم اعتراف به زبان کردی در عراق (در گذشته)

در ماده ۲ حقوق بشر بر اهمیت زبان ملت‌ها تاکید شده است. در اواسط سال ۱۹۲۵، عراق به هیچ وجه نامی از زبان کردی نبرده بود؛ در مقابل، در ماده ۱۷ قانون اساسی آن سال آمده بود که تنها زبان عربی، زبان رسمی عراق است و هیچ زبان دیگری در داخل عراق وجود ندارد. بعدها بر اساس قوانین بین‌المللی، در سال ۱۹۳۱ به زبان کردی به عنوان یک زبان داخلی و دومین زبان رسمی عراق اعتراف شد.

PUKMEDIA